Müfredat › 3. sınıf › Fen Bilimleri
3. sınıf Fen Bilimleri konuları ve kazanımları
Program: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3-8. Sınıflar). Toplam 8 ünite / tema ve 20 kazanım. Haftalık ders saati: 3.
Bilimsel Keşif Yolculuğu
- FB.3.1.1 Bilimsel bilgiye ulaşma yollarını sorgulayabilme (merak ettiği konuyu tanımlar, soru sorar, bilgi toplar, yolların uygunluğunu değerlendirir, çıkarım yapar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Bilimsel Bilgiye Ulaşma Yolları. Anahtar kavramlar: bilim insanı, bilimsel bilgi, tahmin etme, gözlem yapma, model oluşturma, deney yapma, veri toplama, veri kaydetme, çıkarım yapma, karşılaştırma yapma, iletişim kurma. Bilimsel bilgiye ulaşmada her zaman aynı adımların aynı sırayla izlenmediği; bilimsel araştırmalarda çeşitli yöntemlerin kullanılabileceği vurgulanır. Bilim ve bilim insanı kavramlarının hayat bilgisinden bilindiği kabul edilir. - FB.3.1.2 Bilim insanlarının özelliklerini genelleyebilme (bilim insanları hakkında bilgi toplar, ortak ve ortak olmayan özelliklerini belirler, özellikleri hakkında önermede bulunur).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Bilim İnsanlarının Özellikleri. Ortak özellik örnekleri: meraklı, sistemli, yaratıcı, sabırlı, iş birliğine açık, eleştirel düşünebilen; planlı olmak, dürüstlük, sorumluluk, yeni fikir ve eleştirilere açık olmak. Ortak olmayan özellikler: farklı alanlarda çalışmaları, farklı hobileri olması vb. Türk bilim insanlarına örnek verilebilir.
Canlılar Dünyasına Yolculuk
- FB.3.2.1 Canlıları; mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar olarak sınıflandırabilme.
Sınırlar: Canlılık özellikleri: hareket etme, üreme, solunum, boşaltım, beslenme, büyüme, tepki verme. Sınıflandırma yalnızca dört grupla (mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, bitkiler, hayvanlar) yapılır. Sistematik terim (âlem, cins, tür vb.) kullanılmaz; canlıların yapısal ayrıntılarına girilmez; mantar çeşitlerine girilmez; bitkilerde ve hayvanlarda sınıflandırmaya girilmez. Bazı mantarların zehirli olabileceği uyarısı yapılır. - FB.3.2.2 Canlıların çevrelerini farklı yollarla algılamaları konusunda bilimsel çıkarım yapabilme (algılama biçimlerini tanımlar, duyu organlarının işlevleriyle ilgili veri toplar, verileri yorumlar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Duyu Organlarının İşlevleri. Anahtar kavramlar: duyu organları, uyaran, algı, tepki. Örnekler: örümceğin bacak tüyleriyle ağdaki böceği algılaması, kelebeğin antenleriyle koku alıp ayaklarıyla tat alması; ayçiçeğinin güneşe yönelmesi, küstüm çiçeğinin dokununca yapraklarını kapatması. Duyu organlarının sağlığının korunmasına değinilir. Beş duyu organının bilindiği kabul edilir. - FB.3.2.3 Canlıların yaşam döngülerini açıklamada tümevarımsal akıl yürütebilme (yaşam döngüsü örüntülerini bulur, genelleme yapar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Canlıların Yaşam Döngüleri (bitki ve hayvan örnekleri). Ulaşılacak genelleme: tüm canlılar yaşam döngüsü geçirir ancak süreç her canlı için aynı değildir.
Yer Bilimciler İş Başında
- FB.3.3.1 Kayaçlar, madenler ve mineraller ile ilgili tümdengelimsel akıl yürütebilme (kayaç, maden ve mineralleri belirler, aralarında ilişki kurar, genelden genele/özele çıkarım yapar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Kayaçlar, Madenler ve Mineraller. Anahtar kavramlar: kayaç, maden, mineral. Kayaçların kullanım alanlarına göre ekonomik değeri (mermer, kömür vb.) üzerinden kayaç-maden ilişkisi kurulur; madenlerin çıkarılması ve kullanım alanlarına değinilebilir (MTA). - FB.3.3.2 Fosil oluşumu ile ilgili bilgileri sentezleyebilme (sürecin bütün ve parçalarını belirler, aşamalar arasında ilişki kurar, aşamaları uygun sırayla bütünleştirir).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Fosil Oluşumu. Anahtar kavramlar: fosil, fosil bilim (paleontoloji), fosil bilimci (paleontolog). Paleontoloji ve paleontolog kavramlarına değinilir. Fosil çeşitlerine girilmez.
Maddeyi Tanıyalım, Karıştırıp Ayıralım
- FB.3.4.1 Çevresindeki maddeleri hâllerine göre sınıflandırabilme (niteliklerini tanımlar, ayırır, gruplandırır, katı-sıvı-gaz olarak etiketler).
Sınırlar: Nitelik örnekleri: pürüzlü, az pürüzlü, sertlik, yumuşaklık, esneklik, kırılganlık, renk, koku, tat. Maddenin hâllerine günlük yaşamdan örnekler verilir fakat yapılarına (tanecikli, boşluklu yapı, tanecikler arası uzaklık, akışkanlık vb.) değinilmez. - FB.3.4.2 Günlük yaşamda karşılaştığı karışımların ayrılmasında kullanılabilecek uygun yöntemleri kullanarak deney yapabilme (deney tasarlar, ölçme ve veri analizi yapar).
Sınırlar: Yöntemler: eleme, süzme, dinlendirme, yüzdürme ve mıknatısla ayırma (yalnızca bunlar anahtar kavramdır). Örnek karışımlar: demir tozu-talaş, talaş-su, su-kum-nohut, pirinç-toprak-tuz, su-zeytinyağı-nohut, toprak-su. - FB.3.4.3 Atıkların ayrıştırılmasına ilişkin problem çözebilme (problemi yapılandırır, özetler, çözüm önerilerini tahmin eder, akıl yürütür, değerlendirir).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Atıkların Ayrıştırılması. Anahtar kavramlar: atık, ayrıştırma. Atık ayrıştırmanın karışımların ayrılmasıyla ilişkisi fark ettirilir; atıkların azaltılması, yeniden kullanımı, özelliklerine göre ayrılması ve kullanım ömrünü tamamlamış ürünleri dönüştürmenin önemi vurgulanır. Geri dönüşümün hayat bilgisinden bilindiği kabul edilir.
Hareketi Keşfediyorum
- FB.3.5.1 Varlıkların hareket durumlarını gözleme dayalı tahmin edebilme (ön gözlemleriyle ilişkilendirir, çıkarım yapar, hareketin sonuçlarına ilişkin yargıda bulunur).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Varlıkların Hareketleri. Hareket durumları: hızlanma, yavaşlama, dönme, sallanma, yön değiştirme. Hareket durumlarının günlük yaşamdaki olumlu ve olumsuz sonuçları tartışılır. - FB.3.5.2 Kuvvetin varlıklar üzerindeki etkilerini bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme (hareket ve şekil değiştirmenin nedenine ilişkin önerme oluşturur, karşılaştırır, sonuç çıkarır, tahmin yapar ve sorgular).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Kuvvet ve Etkileri. Anahtar kavramlar: kuvvet, itme, çekme, durdurma, hareket ettirme, şekil değiştirme. Ulaşılacak sonuç: itme ve çekme varlıkların hareketine ve şekil değiştirmesine neden olur. Kuvvetin nasıl ölçüleceği yalnızca zenginleştirme etkinliği olarak önerilir.
Yaşamımızı Kolaylaştıran Elektrik
- FB.3.6.1 Bazı araç gerecin elektrikli olduğuna ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme (araç gerecin niteliklerini tanımlar, veri toplar, değerlendirir).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Elektrikli Araç Gereç. Araç gereç çalışma niteliğine göre elektrikli olan/olmayan şeklinde ayrılır. Pilli araç gerecin de elektrikli araç gereç sınıfına girdiğinden bahsedilir. - FB.3.6.2 Elektrikli araç gerecin güvenli kullanımı ile ilgili eleştirel düşünebilme (verilen durumu sorgular, güvenliğe yönelik akıl yürütür, çıkarımlarını yansıtır).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Elektrikli Araç Gerecin Güvenli Kullanımı. Anahtar kavram: güvenlik. Risk oluşturabilecek durumlar ve olası olumsuz sonuçlar fark ettirilir; hem kullanıcının hem aracın güvenliği ele alınır. - FB.3.6.3 Elektriği tasarruflu kullanma konusunda bilimsel veriye dayalı tahmin edebilme (önerme oluşturur, nicel verilerle gerekçelendirir, hesaplamaya dayalı tahmin eder, tahminin geçerliliğini sorgular).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Elektriğin Tasarruflu Kullanımı. Anahtar kavram: elektrik tasarrufu. Elektrik faturalarındaki tüketim verileri tablo/grafik ile incelenir; bilinçli tüketicilik ve kaynakların verimli kullanımı vurgulanır.
Toprağı Tanıyorum, Tarımı Keşfediyorum
- FB.3.7.1 Toprak oluşumunu ve yapısını bilimsel olarak gözlemleyebilme (oluşumuna ve yapısına ilişkin nitelikleri tanımlar, veri toplar, açıklar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Toprak Oluşumu ve Yapısı. Toprağın kayaçların aşınmasıyla oluştuğu; toprağın bitki parçaları, kum, küçük taşlar, kil ve su bulunduran bir karışım olduğu gözlemlenir. - FB.3.7.2 Bir bitkinin yetişmesi için gerekenleri genelleyebilme (tarım ürünlerinin yetiştirilmesini araştırır, ortak ve ortak olmayan özellikleri belirler, önermede bulunur).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Bitki Yetiştirme. Anahtar kavramlar: toprak, tohum, fide, tarım. Ortak gereksinimler: su, uygun sıcaklık, ışık vb. Ortak olmayanlar: ihtiyaç duyulan su miktarı, mevsim, toprak yapısı, ürün verme süresi vb. Ata tohumu hakkında bilgi verilir. Örnek tohumlar: turp, roka, tere, marul.
Canlıların Yaşam Alanlarına Yolculuk
- FB.3.8.1 Canlıların yaşam alanlarının özelliklerini belirlemeye yönelik kanıt kullanabilme (veri toplar ve kaydeder, veri setleri oluşturur, veriye dayalı açıklama yapar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Yaşam Alanları. Anahtar kavram: yaşam alanı. Örnek canlılar: karınca, papatya vb.; örnek yaşam alanları: toprak, göl, orman vb. - FB.3.8.2 Yaşam alanındaki canlı çeşitliliğini operasyonel olarak tanımlayabilme (yaşam alanının özelliklerini tanımlar, canlı çeşitliliğini ölçer, tanımını yapar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Canlı Çeşitliliği. Canlı çeşitliliği bir canlıya ait bireylerin sayısıyla değil, yaşam alanındaki farklı canlıların sayısıyla tanımlanır. Sayımlar canlılara zarar vermeden yapılır; sonuçlar tabloya aktarılır. - FB.3.8.3 Yaşam alanlarının korunması için yapılacakları sorgulayabilme (konuyu tanımlar, soru sorar, bilgi toplar, doğruluğunu değerlendirir, çıkarım yapar).
Sınırlar: İçerik çerçevesi: Yaşam Alanlarının Korunmasının Canlı Çeşitliliğine Etkisi.
Örnek sorular
1. Ece, sallanan bir salıncağı itmeyi bırakıyor.Ece'nin hangi sonucu tahmin etmesi doğru olur?
- Salıncak hep aynı genişlikte sallanmaya devam eder.
- Salıncak giderek daha az sallanır ve sonunda durur.
- Salıncak itmeyi bıraktığı anda birden durur.
- Salıncak giderek daha geniş biçimde sallanır.
2. Türk bilim insanı Aziz Sancar, hücrelerimizdeki hasarların nasıl onarıldığını uzun yıllar boyunca araştırdı ve 2015 yılında Nobel Kimya Ödülü'nü kazandı.Bu bilgi Aziz Sancar'ın hangi özelliğini en iyi gösterir?
- Sabırlı ve kararlı çalışmasını
- Aceleci ve dağınık çalışmasını
- Eleştirilere kapalı olmasını
- Yalnızca hobileriyle uğraşmasını
3. Türkiye'de maden yataklarını araştıran ve bulmaya çalışan kurum hangisidir?
- Meteoroloji Genel Müdürlüğü
- Karayolları Genel Müdürlüğü
- Türkiye Kızılay Derneği
- Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA)
Cevaplar ve çocuğunuzun seviyesine göre seçilen sorular platformda.
Çocuğunuz bu kazanımlarda nerede?
Kafadarım, 3. sınıf Fen Bilimleri kazanımlarında çocuğunuzun seviyesini uyarlamalı sorularla ölçer, kazanım kazanım rapor ve haftalık plan verir.
3. sınıf diğer dersler
Kaynak: MEB öğretim programı, MEB öğretim programı. Kazanım kodları programdaki gibidir. Platformda bu derste 400 doğrulanmış soru bulunur.