Müfredat › 6. sınıf › Fen Bilimleri
6. sınıf Fen Bilimleri konuları ve kazanımları
Program: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3-8) 2026. Toplam 7 ünite / tema ve 36 kazanım. Haftalık ders saati: 4.
Güneş Sistemi ve Tutulmalar
- FB.6.1.1 Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme
Sınırlar: [Ünite: 12 ders saati; anahtar kavramlar: Güneş sistemi, gezegenler, asteroit, gök taşı, meteor, meteorit, Güneş tutulması, Ay tutulması] Gezegenlerin Güneş'e yakınlığı, uydu ve halka varlığı, birbirine göre hacimsel büyüklükleri, karasal/gazsal olmaları; uydu sayılarına girilmez. Mars ile Jüpiter arasındaki asteroit kuşağı; Biruni. - FB.6.1.2 Güneş sistemi ile ilgili bilimsel model oluşturabilme
Sınırlar: Güneş sistemi modeli önerme ve yeni kanıtlarla yenileme. - FB.6.1.3 Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Güneş ve Ay tutulmasının oluşumu (Güneş-Dünya-Ay konumları); Fergani'nin tutulma zamanlarını belirleme çalışmaları. - FB.6.1.4 Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel model oluşturabilme
Sınırlar: Güneş ve Ay tutulması modeli.
Kuvvetin Etkisinde Hareket
- FB.6.2.1 Bir cisme etki eden aynı doğrultudaki kuvvetler arasındaki ilişkileri açıklayarak bileşke kuvveti yapılandırabilme
Sınırlar: [Ünite: 14 ders saati; anahtar kavramlar: büyüklük, yön, doğrultu, uygulama noktası, bileşke kuvvet, dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvet, dengeleyici kuvvet, sürat-hız, alınan yol-yer değiştirme, zaman] Bir cisme etki eden aynı doğrultudaki (aynı veya zıt yönlü) kuvvetlerin bileşkesi. - FB.6.2.2 Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlerin etkisi altındaki bir cismin hareketine yönelik deney yapabilme
Sınırlar: Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlerin bir cismin hareketine etkisi (deney). - FB.6.2.3 Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırabilme
Sınırlar: Sürat ve hız kavramlarının benzerlik ve farkları (sabit süratli/sabit hızlı hareket). Grafik okumaya ve matematiksel hesaplamalara girilmez.
Canlılarda Sistemler
- FB.6.3.1 Eşeyli ve eşeysiz üremeyi karşılaştırabilme
Sınırlar: [Ünite: 22 ders saati; anahtar kavramlar: eşeysiz üreme (vejetatif, bölünme, tomurcuklanma ve rejenerasyonla üreme), eşeyli üreme, başkalaşım, tozlaşma, çimlenme, yaşam döngüsü, insanda üremeyi sağlayan yapı ve organlar, âdet döngüsü, sperm, yumurta, zigot, embriyo, fetüs, büyüme ve gelişme, sinir sistemi, sinir sisteminin bölümleri, merkezî ve çevresel sinir sistemi, refleks, iç salgı bezleri, hormon, iç salgı bezlerinin görevleri, ergenlik, ergen sağlığı, denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı] Eşeyli ve eşeysiz üreme; eşeysiz üreme: vejetatif üreme, bölünme, tomurcuklanma, rejenerasyon. Eşeyli üremenin ayrıntısına değinilmez. - FB.6.3.2 Bitkilerde üreme, büyüme ve gelişme hakkında bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Bitkilerde üreme, büyüme ve gelişmeye etki eden temel faktörler; çiçeksiz bitkiler özelliklerine değinilmeden örneklenir. - FB.6.3.3 Tohumun çimlenmesine etki eden faktörlere ilişkin hipotez oluşturabilme
Sınırlar: Tohumun çimlenmesine etki eden faktörler; değişkenlerin kontrolü ile deney/hipotez. - FB.6.3.4 Hayvanlarda üreme, büyüme ve gelişme hakkında bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Hayvanlarda üreme, büyüme ve gelişme; doğurarak ve yumurtayla çoğalma kısaca. Metagenez, iç/dış döllenme ve iç/dış gelişmeye değinilmez. - FB.6.3.5 İnsanda üremeyi sağlayan yapı ve organlar arasındaki ilişkileri çözümleyebilme
Sınırlar: İnsanda üremeyi sağlayan yapı ve organlar ve aralarındaki ilişkiler (poster/şema üzerinde). - FB.6.3.6 Sinir sisteminin görevlerini model üzerinde bilimsel olarak gözlemleyebilme
Sınırlar: Merkezi sinir sistemi: beyin, beyincik, omurilik soğanı, omurilik ve görevleri. Beynin ayrıntılı yapısına girilmez; refleksler ayrıntıya girilmeden. - FB.6.3.7 İç salgı bezlerinin vücut için önemini yapılandırabilme
Sınırlar: Hormon tanımı; büyüme hormonu, tiroksin, adrenalin, glukagon, insülin ve eşeysel hormonlar. İç salgı bezlerinin yapılarına girilmez. - FB.6.3.8 Çocukluktan ergenliğe geçişte oluşan bedensel ve ruhsal değişimleri genelleyebilme
Sınırlar: Ergenlikte bedensel ve ruhsal değişimler (ortak ve bireysel farklılıklar). - FB.6.3.9 Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için yapılması gerekenlerle ilgili bilgi toplayabilme
Sınırlar: Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin sağlığı için yapılması gerekenler.
Işığın Yansıması ve Renkler
- FB.6.4.1 Işığın farklı yüzeylerdeki yansıma olaylarına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: [Ünite: 22 ders saati; anahtar kavramlar: yansıma, gelen ışın, yansıyan ışın, yüzey normali, gelme açısı, yansıma açısı, düz ayna, çukur ayna, tümsek ayna, soğurma, cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesi] Düzgün ve dağınık yansıma. Özel ışınlarla görüntü çizimine ve matematiksel bağıntılara girilmez. - FB.6.4.2 Işığın yansımasında gelen ışın, yansıyan ışın ve yüzeyin normali arasındaki ilişki ile ilgili kanıt kullanabilme
Sınırlar: Gelen ışın, yansıyan ışın, yüzey normali; gelme açısı = yansıma açısı (deneysel veriyle). Aynalarda özel ışınlarla görüntü çizimine ve bağıntılara girilmez. - FB.6.4.3 Günlük hayattaki ayna çeşitlerine ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Düz, çukur ve tümsek aynalar ve günlük kullanımları; özel ışın çizimi ve bağıntı yok. - FB.6.4.4 Işığın madde ile etkileşimi sonucunda soğurulabileceğini bilimsel olarak gözlemleyebilme
Sınırlar: Işığın madde tarafından soğurulması. - FB.6.4.5 Beyaz ışığın tüm ışık renklerinin bileşiminden oluştuğuna ilişkin bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Beyaz ışık tüm ışık renklerinin bileşimidir. - FB.6.4.6 Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesini bilimsel olarak gözlemleyebilme
Sınırlar: Cisimlerin siyah, beyaz ve renkli görünmesi ışığın yansıması ve soğurulmasıyla açıklanır; beyaz ve renkli ışık altında gözlem. Renk filtrelerine girilmez. Ali Kuşçu, İbnülheysem. - FB.6.4.7 Güneş enerjisinin günlük hayat ve teknolojideki yenilikçi uygulamalarına ilişkin eleştirel düşünebilme
Sınırlar: Güneş enerjisinin günlük hayat ve teknolojideki yenilikçi uygulamaları (eleştirel değerlendirme).
Maddenin Ayırt Edici Özellikleri
- FB.6.5.1 Isı etkisiyle maddelerin genleşip büzüleceğine yönelik bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme
Sınırlar: [Ünite: 32 ders saati; anahtar kavramlar: genleşme, büzülme, erime noktası, donma noktası, kaynama noktası, yoğunluk] Isı etkisiyle genleşme ve büzülme; saf katılar için genleşme ayırt edici özelliktir (eşit uzunlukta farklı çubuklar, metal çiftleri). - FB.6.5.2 Maddelerin erime, donma ve kaynama noktasını gösteren deney yapabilme
Sınırlar: Erime, donma ve kaynama noktalarının deneyle belirlenmesi; ayırt edici özellik olarak. - FB.6.5.3 Yoğunluğa ilişkin hesaplamalar yaparak bilimsel veriye dayalı tahmin edebilme
Sınırlar: Yoğunluk = kütle/hacim hesabı; eşit kollu terazi ve dereceli silindir (taşırma ile düzensiz katı hacmi); kütle birimi gram (g). Farklı saf maddelerin yoğunluğu farklıdır (ayırt edici özellik). - FB.6.5.4 Deneyler sonucunda çeşitli maddelerin yoğunluklarına ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilme
Sınırlar: Deneylerle maddelerin yoğunluklarına ilişkin hipotez kurma; birbirine karışmayan sıvıların (su, zeytinyağı vb.) yoğunluk sırasına göre dizilmesi. - FB.6.5.5 Suyun katı ve sıvı hâllerine ait yoğunlukları karşılaştırarak bu durumun canlılar için önemi hakkında bilimsel çıkarımlar yapabilme
Sınırlar: Buz ve suyun yoğunluklarının hesaplanması ve karşılaştırılması; buzun suda yüzmesinin canlılar için önemi. - FB.6.5.6 Yoğunluk ile ilgili bilimsel model oluşturabilme
Sınırlar: Yoğunluk modeli.
Elektriğin İletimi ve Direnç
- FB.6.6.1 Maddelerin elektriği iletme durumlarını gösteren deney yapabilme
Sınırlar: [Ünite: 18 ders saati; anahtar kavramlar: iletken maddeler, yalıtkan maddeler, elektriksel direnç, reosta, elektriksel direncin bağlı olduğu faktörler (kesit alanı, uzunluk ve iletkenin cinsi)] Maddelerin elektriği iletme durumları: iletken/yalıtkan (deney). - FB.6.6.2 Elektrik devresindeki ampulün parlaklığının bağlı olduğu değişkenleri belirlemeye yönelik deney yapabilme
Sınırlar: Ampul parlaklığının iletkenin uzunluğu, dik kesit alanı ve cinsine bağlılığı (deney). - FB.6.6.3 Ayarlanabilir direncin ampulün parlaklığına etkilerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Elektriksel direnç ve reosta (ayarlanabilir direnç); direncin birimi verilir. Ohm Yasası'na girilmez.
Sürdürülebilir Yaşam ve Etkileşim
- FB.6.7.1 Biyoçeşitliliğin doğal yaşam için önemini sorgulayabilme
Sınırlar: [Ünite: 18 ders saati; anahtar kavramlar: biyoçeşitlilik, doğal yaşam, nesli tükenen canlılar, habitat, ekosistem, ısınma amaçlı kullanılan yakıtlar, çevre kirliliği, insan-çevre etkileşimi, deniz ve tatlı su kirliliği, toprak kirliliği, orman yangınları, ormansızlaşma] Biyoçeşitliliğin doğal yaşam için önemi; Kanuni Sultan Süleyman'ın 1539 Edirne çevre koruma düzenlemesi. - FB.6.7.2 Biyoçeşitliliği tehdit eden faktörleri araştırma verilerine dayalı tahmin edebilme
Sınırlar: Biyoçeşitliliği tehdit eden faktörler; ülkemizde ve dünyada nesli tükenen/tehlikedeki türler. - FB.6.7.3 Isınma amaçlı yakıt kullanımının insan ve çevre üzerine etkilerini tartışabilme
Sınırlar: Isınma amaçlı yakıtların insan ve çevreye etkileri; soba ve doğal gaz zehirlenmeleri. - FB.6.7.4 Yakın çevresindeki veya ülkemizdeki bir çevre problemini çözebilme
Sınırlar: Yakın çevre veya ülkemizdeki çevre sorunları (deniz ve tatlı su kirliliği, toprak kirliliği, orman yangınları, ormansızlaşma) için çözüm.
Örnek sorular
1. Okulunun çatısına güneş paneli kurulmasını değerlendiren bir öğrenci önce hangi soruyu araştırmalıdır?
- Çatı yıl boyunca ne kadar Güneş ışığı alıyor?
- Paneller teneffüs sürelerini uzatır mı?
- Paneller okulun zilini daha yüksek sesli yapar mı?
- Panellerin rengi okulun rengine uyuyor mu?
2. Bir öğrenci, devreyi kapatmadan önce reostayı en büyük direnç konumuna getiriyor, sonra direnci yavaş yavaş azaltıyor.Bunun amacı hangisidir?
- Ampulün önce sönük yanmasını sağlayıp zarar görmesini önlemek
- Pilin daha çok elektrik üretmesini sağlamak
- Reostanın telini ısıtarak uzatmak
- Ampulün ışığının rengini değiştirmek
3. Hangisi sabit hızlı harekete örnektir?
- Dairesel pistte sabit süratle koşan atlet
- Bir virajı sabit süratle dönen otomobil
- Düz bir rayda aynı yönde ve sabit süratle giden tren
- Durakta durup sonra yeniden kalkan otobüs
Cevaplar ve çocuğunuzun seviyesine göre seçilen sorular platformda.
Çocuğunuz bu kazanımlarda nerede?
Kafadarım, 6. sınıf Fen Bilimleri kazanımlarında çocuğunuzun seviyesini uyarlamalı sorularla ölçer, kazanım kazanım rapor ve haftalık plan verir.
6. sınıf diğer dersler
- 6. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
- 6. sınıf İngilizce
- 6. sınıf Matematik
- 6. sınıf Sosyal Bilgiler
- 6. sınıf Türkçe
Kaynak: MEB öğretim programı, MEB öğretim programı. Kazanım kodları programdaki gibidir. Platformda bu derste 728 doğrulanmış soru bulunur.