Müfredat › 6. sınıf › Sosyal Bilgiler

6. sınıf Sosyal Bilgiler konuları ve kazanımları

Program: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli – Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (4-7. sınıflar), 2026 güncel metni. Toplam 6 ünite / tema ve 18 kazanım. Haftalık ders saati: 3.

Birlikte Yaşamak

  1. SB.6.1.1 Dâhil olduğu grupların ve bu gruplardaki rollerinin zaman içerisinde değişebileceğine ilişkin çıkarım yapabilme
    Sınırlar: [Öğrenme alanı: 16 ders saati; anahtar kavramlar: birlik ve beraberlik, dil, din, gelenek ve görenek, grup, hak, kültür, millî değer, rol, sanat, sorumluluk, tarih, toplum] Geçmiş, bugün ve gelecekteki gruplar ve roller; aile üyelerinin geçmişten günümüze grupları ve rolleri; rollerin zaman, hak ve sorumluluk açısından karşılaştırılması; gelecekte dâhil olunabilecek gruplar ve meslekler; değişimin doğal bir süreç olduğu; aile birliğinin önemi.
  2. SB.6.1.2 Kültürel bağlarımızın ve millî değerlerimizin toplumsal birliğe etkisini yorumlayabilme
    Sınırlar: Kültürel bağlarımızı ve millî değerlerimizi oluşturan unsurlar: dil, din, tarih, sanat, gelenek-görenek. Türk milletinin millî ve dinî bayramlarda, bayrağımıza ve ülkemize yönelik tehditler ile afetler karşısında gösterdiği toplumsal birlik örnekleri; millî birlik ve beraberlik ruhu.
  3. SB.6.1.3 Toplumsal hayatta karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerilerini müzakere edebilme
    Sınırlar: Toplumsal sorunları fark etme; nedenlerine ilişkin farklı bakış açılarını karşılaştırma; özgün, uygulanabilir, sürdürülebilir, toplumsal fayda sağlayan çözüm önerileri geliştirme; güçlü/zayıf yönleri dikkate alarak düzenleme ve savunma.

Evimiz Dünya

  1. SB.6.2.1 Ülkemizin, kıtaların ve okyanusların konum özelliklerini algılayabilme
    Sınırlar: [Öğrenme alanı: 18 ders saati; anahtar kavramlar: beşerî çevre, doğal çevre, göç, göreceli konum, iklim, kültürel iş birliği, mutlak konum, nüfus, Türk Dünyası] Kıtalar ve okyanusların göreceli konumu; deniz ile okyanus farkı. Türkiye’nin göreceli konumu: deniz komşuları KKTC, Lübnan, Filistin, Mısır, Libya, Rusya, Ukrayna, Romanya. Mavi Vatan (Ege Denizi, Karadeniz, Akdeniz, Marmara Denizi) ve deniz yetki alanlarının jeopolitik önemi. Paralel ve meridyen kavramları; Türkiye’nin mutlak konumu (dilsiz Türkiye/Dünya haritaları; Harita Genel Müdürlüğü atlas/küre uygulaması). (Genel bilgi: Türkiye yaklaşık 36°-42° kuzey paralelleri ve 26°-45° doğu meridyenleri arasında.) [Not: parantez içinde 'genel bilgi' olarak işaretlenen ayrıntılar program metninde yazmaz.]
  2. SB.6.2.2 Ülkemizin doğal ve beşerî çevre özellikleri arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme
    Sınırlar: Doğal çevre: iklim ve yer şekilleri (hava durumu, hava olayı ve iklim kavramları). Beşerî çevre: nüfus, göç, yerleşme alanları, yoğun ve seyrek nüfuslu yerler. İklim ve yer şekillerinin nüfusun dağılışına etkisi; yerleşmenin doğal çevreye etkisi; çevresel sürdürülebilirlik.
  3. SB.6.2.3 Ülkemizin Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini yorumlayabilme
    Sınırlar: Türk dünyası haritası; kurumlar: Türk Devletleri Teşkilatı, Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yunus Emre Enstitüsü, Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB), TÜRKSOY (ör. “TÜRKSOY Ressamlar Buluşması” – Kuzey Makedonya’dan Ressamlar Sergisi, Ankara). İş birliği alanları: eğitim, sanat, spor, turizm. “Kültür ve gönül coğrafyası” kavramı.

Ortak Mirasımız

  1. SB.6.3.1 Türkistan’da kurulan ilk Türk devletlerinin medeniyetimize katkılarını sorgulayabilme
    Sınırlar: [Öğrenme alanı: 22 ders saati; anahtar kavramlar: balbal, destan, Gök Tengri, Hicret, İslamiyet, kâğıt, konargöçer, töre] Türkistan’ın doğal çevre özellikleri (harita); Asya Hun Devleti, Göktürkler ve Uygurlar’ın yönetim, askerî, sosyal hayat, sanat, hukuk ve ekonomi alanlarında medeniyetimize katkıları; kaynakların doğruluğunu değerlendirme. Anahtar kavramlar: balbal, destan, Gök Tengri, konargöçer, töre. (Genel bilgi: Orhun Yazıtları–Göktürkler; yerleşik hayata geçiş ve matbaa/kâğıt kullanımı–Uygurlar; onlu askerî teşkilat–Asya Hun/Mete Han.) [Not: parantez içinde 'genel bilgi' olarak işaretlenen ayrıntılar program metninde yazmaz.]
  2. SB.6.3.2 VII-XIII. yüzyıllar arasında İslam medeniyetinin eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanlarında insanlığın ortak mirasına katkılarına dair akıl yürütebilme
    Sınırlar: Dönemler: Hz. Muhammed (sav), Dört Halife, Emevi ve Abbasi dönemleri (VII-XIII. yy). İslam medeniyetinin eğitim, bilim, hukuk, kültür, sanat ve mimari alanlarındaki katkıları; ortak mirasın korunması. Hicret kavramı.
  3. SB.6.3.3 İslamiyet’in kabulüyle Türklerin sosyal ve kültürel hayatlarında meydana gelen değişime tarihsel bağlam oluşturabilme
    Sınırlar: İslamiyet öncesi ve sonrası Türklerin hayat biçimi, yazı, dil ve edebiyat, sanat ve mimarisinin karşılaştırılması; Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular dönemi koşulları; değişimin günümüze yansımaları; dönemin koşullarıyla açıklama.
  4. SB.6.3.4 XI-XIII. yüzyıllar arasında meydana gelen siyasi faaliyetler ve askerî mücadelelerin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasına etkisini özetleyebilme
    Sınırlar: Askerî mücadeleler: Malazgirt Savaşı, Haçlı Saldırıları (I, II ve III.), Miryokefalon Savaşı – sebep ve sonuçları; siyasi faaliyetler: Anadolu’da imar ve iskân çalışmaları; açıklamalı tarih şeridinde sıralama; dönemin mimari eserleri. (Genel bilgi: Malazgirt 1071, Miryokefalon 1176.) [Not: parantez içinde 'genel bilgi' olarak işaretlenen ayrıntılar program metninde yazmaz.]

Yaşayan Demokrasimiz

  1. SB.6.4.1 Yönetimin karar alma sürecini etkileyen unsurları çözümleyebilme
    Sınırlar: [Öğrenme alanı: 18 ders saati; anahtar kavramlar: dijital vatandaşlık, hukuk, kamuoyu, medya, sivil toplum kuruluşu (STK), siyasi parti] Ailede ve okulda karara katılım; Anayasa’nın “Siyasi Haklar ve Ödevler” bölümü: 18 yaşını doldurmuş vatandaşların düzenli seçimlerle yönetime katılımı, seçimlere katılmanın bir görev olması. Karar alma sürecini etkileyen unsurlar: siyasi partiler, STK, medya, kamuoyu; doğrudan ve dolaylı etki.
  2. SB.6.4.2 Toplumsal düzenin sürdürülmesinde temel hak ve sorumlulukların önemini yorumlayabilme
    Sınırlar: Anayasa’nın “Temel Haklar ve Ödevler” bölümü; vatandaş olarak hak ve sorumluluklar; özgürlükleri kullanırken başkalarının haklarına özen; dilekçe hakkının önemi ve kullanımı; hak, eşitlik ve adalet kavramları.
  3. SB.6.4.3 Vatandaşlık haklarının kullanımında dijitalleşme ve teknolojik gelişmelerin etkilerini sorgulayabilme
    Sınırlar: Olumlu etkiler: e-Devlet, e-Nabız, e-Okul, EBA, CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi). Olumsuz etkiler: siber zorbalık, kişisel verilerin güvenliği ve gizliliğinin tehlikeye girmesi, teknoloji bağımlılığı. Sosyal medyada kişisel bilgi/fotoğraf paylaşımını sınırlama; dijital vatandaşlık; bilgileri güncellik ve bilimsellik açısından değerlendirme.

Hayatımızdaki Ekonomi

  1. SB.6.5.1 Ülkemizin kaynakları ile ekonomik faaliyetler arasındaki ilişkiyi çözümleyebilme
    Sınırlar: [Öğrenme alanı: 18 ders saati; anahtar kavramlar: doğal kaynak, ekonomik faaliyet, meslek, pazarlama, tasarım, üretim-dağıtım-tüketim, yatırım] Doğal kaynaklar: toprak, su, orman, maden. Ekonomik faaliyetler: tarım, balıkçılık, mobilyacılık, madencilik, turizm vb. Kaynak-faaliyet ilişkisi (tablo, grafik, harita); ekonomik faaliyetlerin doğal kaynaklara etkisi; ekonomik değerleri koruma.
  2. SB.6.5.2 Ekonomik faaliyetler ve meslekler arasındaki ilişki hakkında kanıta dayalı öngörüde bulunabilme
    Sınırlar: Meslekler ile ekonomik faaliyetlerin ilişkilendirilmesi; geçmişten günümüze ekonomik faaliyet ve mesleklerdeki değişim; teknolojik gelişmeler, yapay zekâ ve dijitalleşmenin gelecekte ortaya çıkabilecek mesleklere etkisi.
  3. SB.6.5.3 Tasarladığı bir ürün için yatırım ve pazarlama proje önerisi hazırlayabilme
    Sınırlar: Ürün tasarımı, yatırım ve pazarlama süreci; araştırma-geliştirme (AR-GE) ve yenileşme süreçleri; GZFT (güçlü-zayıf yönler, fırsatlar, tehditler) ile risk değerlendirme; gerekli kaynaklar: araç-gereç, malzeme, sermaye, iş gücü; pazarlamada tüketiciyi yanıltmama. Proje/performans temelli kazanım.

Teknoloji ve Sosyal Bilimler

  1. SB.6.6.1 Ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin kültürel etkileşimdeki rolünü yapılandırabilme
    Sınırlar: [Öğrenme alanı: 11 ders saati; anahtar kavramlar: emek, fikir, fikrî mülkiyet, iletişim, marka, patent, telif, tescil, ulaşım] Ulaşım ve iletişim sistemlerinin gelişmesi, bilgi ve haber kaynaklarının çeşitlenmesi, erişimin hızlanması ve çevrim içi platformların yaygınlaşmasının kültürel etkileşim ve değişimdeki rolü (neden-sonuç); olumsuz etkilerin azaltılması ve kültürün korunması.
  2. SB.6.6.2 Bir ürün veya fikrin patent ve telif haklarıyla ilgili bilgi toplayabilme
    Sınırlar: Fikrî mülkiyet; patent, telif, marka, tescil kavramları; patent ve telif haklarının ülke ve ekonomi için önemi; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı Türk Patent ve Marka Kurumunun hizmetleri; bilgileri en az üç farklı kaynakla doğrulama.

Örnek sorular

1. Tanınmış bir firmanın ürününün adını ve logosunu taklit eden ürünlerin satılması hangi hakkı ihlal eder?

2. Özgürlüklerimizi kullanırken başkalarının haklarına özen göstermemiz neden gereklidir?

3. İletişimin hızlanmasıyla günlük konuşmalarda yabancı kelimelerin kullanımının artması kültürün hangi unsurunun etkilendiğini gösterir?

Cevaplar ve çocuğunuzun seviyesine göre seçilen sorular platformda.

Çocuğunuz bu kazanımlarda nerede?

Kafadarım, 6. sınıf Sosyal Bilgiler kazanımlarında çocuğunuzun seviyesini uyarlamalı sorularla ölçer, kazanım kazanım rapor ve haftalık plan verir.

Ücretsiz seviye testi 7 gün ücretsiz dene

6. sınıf diğer dersler

Kaynak: MEB öğretim programı, MEB öğretim programı, MEB öğretim programı. Kazanım kodları programdaki gibidir. Platformda bu derste 360 doğrulanmış soru bulunur.