Müfredat › 5. sınıf › Fen Bilimleri
5. sınıf Fen Bilimleri konuları ve kazanımları
Program: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (3-8) 2026. Toplam 7 ünite / tema ve 27 kazanım. Haftalık ders saati: 4.
Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz
- FB.5.1.1 Güneş’in yapısı ve dönme hareketi ile ilgili bilgi toplayabilme
Sınırlar: [Ünite: 20 ders saati; anahtar kavramlar: Güneş, Ay, Ay’ın evreleri, dönme ve dolanma hareketi] Güneş'in çok sıcak gazlardan oluştuğu ve katmanlara sahip olduğu (katman isimleri verilmez); güneş lekeleri ve dönme yönü; Güneş Dünya'dan çok büyüktür ama uzak olduğu için küçük görünür. Güneş'e doğrudan ya da filtresiz dürbün/teleskopla bakılmaz. - FB.5.1.2 Ay’ın özellikleri, dönme ve dolanma hareketleri ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Ay'ın özellikleri, dönme ve dolanma hareketleri ve yönleri; Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzünün görülmesi. Ali Kuşçu ve Cacabey'e değinilir. - FB.5.1.3 Ay’ın evrelerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme
Sınırlar: Ay'ın evreleri oluş sırasına göre adlandırılır; evreler her ay periyodik olarak tekrarlanır; zaman birimi olarak 'ay'; Ay takvimi (dinî bayramlar, ramazan ayı). - FB.5.1.4 Güneş, Dünya ve Ay’ın birbirlerine göre hareketlerini ve hacimsel büyüklüklerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme
Sınırlar: Güneş, Dünya ve Ay'ın birbirine göre hareketleri, yönleri ve temsilî hacimsel büyüklükleri modeli; hacim: maddenin boşlukta kapladığı yer (birim cm³, m³).
Kuvveti Tanıyalım
- FB.5.2.1 Kuvveti büyüklüğü ile operasyonel tanımlayabilme
Sınırlar: [Ünite: 22 ders saati; anahtar kavramlar: kuvvet, kuvvet birimi, dinamometre, kütle, ağırlık, sürtünme kuvveti, esneklik, pürüzlü ve az pürüzlü, su direnci, hava direnci] Kuvvet dinamometre ile ölçülür; birimi Newton (N). - FB.5.2.2 Basit araç gereçle bilimsel bir dinamometre modeli oluşturabilme
Sınırlar: Basit araç gereçle (malzemenin esnekliği ve kalınlığı dikkate alınarak) dinamometre modeli; mühendislik ve tasarım döngüsü. - FB.5.2.3 Kütle ve ağırlık kavramlarını karşılaştırabilme
Sınırlar: Kütle (eşit kollu terazi) ve ağırlık (dinamometre) karşılaştırması. Ağırlık ve kütle ölçümleri Dünya ve Ay ile sınırlı; diğer gezegenler vurgulanmaz. - FB.5.2.4 Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlardaki etkilerine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
Sınırlar: Sürtünme kuvvetinin farklı yüzey ve ortamlarda harekete etkisi; günlük yaşamdaki önemi (ör. Fatih Sultan Mehmed'in gemileri karadan yürütmesi).
Canlıların Yapısına Yolculuk
- FB.5.3.1 Bitki ve hayvan hücrelerini temel kısımları ve özellikleri açısından karşılaştırabilme
Sınırlar: [Ünite: 26 ders saati; anahtar kavramlar: mikroskop, hücre, bitki hücresi, hayvan hücresi, organeller, doku, organ, sistem, organizma, kıkırdak, kemik ve kemik çeşitleri, eklem ve eklem çeşitleri, kas ve kas çeşitleri] Bitki ve hayvan hücresinin temel kısımları (hücre zarı, sitoplazma, çekirdek) ve organeller; organellerin ayrıntılı yapıları verilmez, yalnızca isim ve görevleri. Mikroskopla hücre gözlemi. - FB.5.3.2 Hücre-doku-organ-sistem-organizma kavramlarını yapılandırabilme
Sınırlar: Hücre-doku-organ-sistem-organizma hiyerarşisi (benzetme: ev, mahalle, ilçe, il, ülke). - FB.5.3.3 Destek ve hareket sistemine ait yapıları sınıflandırabilme
Sınırlar: Destek ve hareket sistemi: iskelet (kemik, kıkırdak, eklem) ve kaslar; kemik, eklem ve kas çeşitleri verilir; yapılarına ve kasların çalışma prensiplerine girilmez. İbni Sina. - FB.5.3.4 Destek ve hareket sisteminin sağlığı için yapılması gerekenler konusunda bilgi toplayabilme
Sınırlar: Destek ve hareket sisteminin sağlığı; hastalık olarak yalnızca kemik kırıklarına değinilir, diğer hastalıklara girilmez.
Işığın Dünyası
- FB.5.4.1 Bir kaynaktan çıkan ışığın her yönde doğrusal bir yol izlediğini bilimsel olarak gözlemleyebilme
Sınırlar: [Ünite: 14 ders saati; anahtar kavramlar: ışığın doğrusal olarak yayılması, saydam, yarı saydam, saydam olmayan (opak) madde, tam gölge] Işık kaynaktan her yöne doğrusal yayılır; ışık ışını ile gösterim. - FB.5.4.2 Maddeleri ışığı geçirme durumlarına göre sınıflandırabilme
Sınırlar: Maddeler ışığı geçirme durumuna göre: saydam, yarı saydam, saydam olmayan (ör. sis). - FB.5.4.3 Tam gölgeyi bilimsel olarak gözlemleyebilme
Sınırlar: Tam gölge; noktasal ışık kaynağı (küresel kaynak ve yarı gölge yok); gölge boyu ile kaynak-cisim mesafesi ilişkisi. Işık kaynağı sayısı arttıkça gölge sayısının değişmesine girilmez.
Maddenin Doğası
- FB.5.5.1 Maddeleri tanecikli, boşluklu ve hareketli yapısına göre sınıflandırabilme
Sınırlar: [Ünite: 26 ders saati; anahtar kavramlar: titreşim, öteleme, dönme, ısı, sıcaklık, erime, donma, kaynama, yoğuşma, buharlaşma, süblimleşme, kırağılaşma, ısı iletkenliği, ısı yalıtkanlığı, ısı yalıtımı] Maddenin tanecikli, boşluklu, hareketli yapısı; tanecik hareketi: titreşim, öteleme, dönme; katı, sıvı, gaz. - FB.5.5.2 Isı ve sıcaklık kavramlarını karşılaştırabilme
Sınırlar: Isı ve sıcaklık farkı; ısı birimi joule (J) veya kalori (cal), sıcaklık birimi derece Celsius (°C); termometre. - FB.5.5.3 Sıcaklığı farklı olan sıvıların karıştırılması sonucu ısı alışverişi olduğuna yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Sıcaklığı farklı aynı tür sıvıların karıştırılmasıyla ısı alışverişi; sıcaklıkları eşit maddeler arasında ısı alışverişi olmaz (termal denge). - FB.5.5.4 Maddenin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğini bilimsel gözleme dayalı tahmin edebilme
Sınırlar: Isı etkisiyle hâl değişimi: erime, donma, buharlaşma, kaynama, yoğuşma, süblimleşme, kırağılaşma. Her sıcaklıkta buharlaşma olur. - FB.5.5.5 Maddeleri ısı iletimi bakımından sınıflandırabilme
Sınırlar: Isı iletkeni ve yalıtkanı maddeler; malzemeler kendi aralarında iletkenlik karşılaştırması yapılmadan örneklenir. - FB.5.5.6 Isı yalıtımını gösteren bilimsel model oluşturabilme
Sınırlar: Isı yalıtımı modeli; binalarda yalıtım malzemesi kullanıldığından bahsedilir, malzeme türlerine değinilmez.
Yaşamımızdaki Elektrik
- FB.5.6.1 Bir elektrik devresindeki elemanları sembollerinin olup olmamasına göre sınıflandırabilme
Sınırlar: [Ünite: 14 ders saati; anahtar kavramlar: basit elektrik devre elemanlarının sembolleri, devre şeması, pil sayısı, ampul sayısı] Basit elektrik devresi elemanları ve sembolleri; sembolün ortak bilimsel dil olarak önemi; elemanları sembolü olan/olmayan olarak ayırma. - FB.5.6.2 Şemasını çizdiği elektrik devresine uygun deney yapabilme
Sınırlar: Sembollerle devre şeması çizme ve şemaya uygun devreyi kurma. - FB.5.6.3 Bir elektrik devresindeki ampul parlaklığını etkileyen değişkenlerin neler olduğuna ilişkin hipotez oluşturabilme
Sınırlar: Ampul parlaklığını etkileyen değişkenler yalnızca pil sayısı ve ampul sayısı; bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişken. Direnç ve iletken özellikleri 6. sınıfta.
Sürdürülebilir Yaşam ve Geri Dönüşüm
- FB.5.7.1 Evsel atıklarda geri dönüştürülebilen ve dönüştürülemeyen maddeleri sınıflandırabilme
Sınırlar: [Ünite: 12 ders saati; anahtar kavramlar: evsel atık, yeniden kullanım, atık yönetimi, geri kazanım, geri dönüşüm, ileri dönüşüm, sıfır atık hiyerarşisi, uzaklaştırma] Evsel atıkların geri dönüştürülebilen/dönüştürülemeyen olarak sınıflandırılması; atık yağ toplama kumbaraları. - FB.5.7.2 Kaynakların etkili kullanımı konusunda geri dönüşümün önemli olduğuna yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
Sınırlar: Kaynakların etkili kullanımında geri dönüşümün önemi. - FB.5.7.3 Yakın çevresinde atık yönetiminin uygulanabilirliğine ilişkin deneyimlerini yansıtabilme
Sınırlar: Yakın çevrede atık yönetimi uygulamaları.
Örnek sorular
1. Termosun iç ve dış duvarları arasında havası alınmış bir boşluk bulunur.Bu boşluğun görevi hangisidir?
- İçerisi ile dışarısı arasındaki ısı geçişini azaltmak
- Termostaki içeceği sürekli ısıtmak
- Termosun daha çok sıvı almasını sağlamak
- Termosun yalnızca soğuk içecekleri korumasını sağlamak
2. Isı yalıtımı yapılan binalarda ısınma için daha az yakıt harcanır. Bunun nedeni nedir?
- Binadan dışarıya daha az ısı kaybedilir.
- Yakıtlar yalıtımlı binalarda daha çok ısı verir.
- Yalıtım malzemesi binayı kendisi ısıtır.
- Yalıtım dışarıdaki soğuğu bina içine çeker.
3. Düzenli egzersiz yapmanın destek ve hareket sistemine etkisi hangisidir?
- Kasları ve kemikleri güçlendirir.
- Oynar eklemleri oynamaz hâle getirir.
- Vücuttaki kemik sayısını artırır.
- Kasların çalışmasını tamamen durdurur.
Cevaplar ve çocuğunuzun seviyesine göre seçilen sorular platformda.
Çocuğunuz bu kazanımlarda nerede?
Kafadarım, 5. sınıf Fen Bilimleri kazanımlarında çocuğunuzun seviyesini uyarlamalı sorularla ölçer, kazanım kazanım rapor ve haftalık plan verir.
5. sınıf diğer dersler
- 5. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
- 5. sınıf İngilizce
- 5. sınıf Matematik
- 5. sınıf Sosyal Bilgiler
- 5. sınıf Türkçe
Kaynak: MEB öğretim programı, MEB öğretim programı. Kazanım kodları programdaki gibidir. Platformda bu derste 548 doğrulanmış soru bulunur.