Müfredat › 8. sınıf › T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük konuları ve kazanımları
Program: T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi Öğretim Programı (Ortaokul 8. Sınıf), 2018. Toplam 7 ünite / tema ve 39 kazanım. Haftalık ders saati: 2.
Bir Kahraman Doğuyor
- İTA.8.1.1 Avrupa’daki gelişmelerin yansımaları bağlamında Osmanlı Devleti’nin yirminci yüzyılın başlarındaki siyasi ve sosyal durumunu kavrar.
Sınırlar: [Ünite: 8 ders saati] Fransız İhtilali ile ortaya çıkan siyasi düşünceler, Avrupa devletlerinin sömürgecilik faaliyetleri, Tanzimat ve Meşrutiyet dönemlerinin Osmanlı siyasi ve sosyal yapısına etkisi (kısaca); 20. yy başında Osmanlı ve Avrupa devletleri harita üzerinde; fikir akımları: Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük, Batıcılık (kısaca). - İTA.8.1.2 Mustafa Kemal’in çocukluk ve öğrenim hayatından hareketle onun kişilik özelliklerinin oluşumu hakkında çıkarımlarda bulunur.
Sınırlar: Kişilik gelişimi ve yetişmesinde rol oynayan şahsiyetlere değinilir. (Genel bilgi: 1881 Selanik; Ali Rıza Efendi ve Zübeyde Hanım; Şemsi Efendi Mektebi, Selanik Askerî Rüştiyesi, Manastır Askerî İdadisi, Harbiye, Harp Akademisi.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.1.3 Gençlik döneminde Mustafa Kemal’in fikir hayatını etkileyen önemli kişileri ve olayları kavrar.
Sınırlar: Fikir hayatını etkileyen kişi ve olaylar (program somut ad saymaz; ör. Namık Kemal, Ziya Gökalp, Tevfik Fikret yaygın ders kitabı örnekleridir – genel bilgi). [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.1.4 Mustafa Kemal’in askerlik hayatı ile ilgili olayları ve olguları onun kişilik özellikleri ile ilişkilendirir.
Sınırlar: Birinci Dünya Savaşı öncesi görev ve hizmetleri; 31 Mart Olayı, Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları (kısaca).
Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar
- İTA.8.2.1 Birinci Dünya Savaşı’nın sebeplerini ve savaşın başlamasına yol açan gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: [Ünite: 18 ders saati] Savaş öncesi bloklaşmalar (İtilaf ve İttifak devletleri). - İTA.8.2.2 Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin durumu hakkında çıkarımlarda bulunur.
Sınırlar: Cepheler taarruz/savunma özellikleriyle harita üzerinde: Kafkas, Kanal, Çanakkale, Hicaz-Yemen, Irak, Suriye; Çanakkale deniz ve kara zaferleri, Irak Cephesi’nde Kut’ül-Amâre Zaferi, Kafkas Cephesi’nde Sarıkamış Harekâtı; Mustafa Kemal ve diğer şahsiyetlerin cephelerdeki görev ve başarıları; 1915 Olayları ve Tehcir Kanunu; savaşın sonuçları. - İTA.8.2.3 Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması ve uygulanması karşısında Osmanlı yönetiminin, Mustafa Kemal’in ve halkın tutumunu analiz eder.
Sınırlar: Mustafa Kemal’in ve halkın tepkisi millî birlik-beraberlik ve vatanseverlik açısından. (Genel bilgi: 30 Ekim 1918.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.2.4 Kuvâ-yı Millîye’nin oluşum sürecini ve sonrasında meydana gelen gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: Millî cemiyetler ve millî varlığa düşman cemiyetlerin başlıca özellikleri. - İTA.8.2.5 Millî Mücadele’nin hazırlık döneminde Mustafa Kemal’in yaptığı çalışmaları analiz eder.
Sınırlar: Samsun’a çıkış, Havza Genelgesi, Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi, Amasya Görüşmeleri; hazırlık aşamasındaki sorunlara bulunan çözümler; Millî Mücadele’de basının rolü (kısaca). (Genel bilgi: Samsun 19 Mayıs 1919; Amasya Genelgesi 22 Haziran 1919; Erzurum Kongresi 23 Temmuz–7 Ağustos 1919; Sivas Kongresi 4–11 Eylül 1919.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.2.6 Misakımillî’nin kabulünü ve Büyük Millet Meclisinin açılışını vatanın bütünlüğü esası ile “ulusal egemenlik” ve “tam bağımsızlık” ilkeleri ile ilişkilendirir.
Sınırlar: Birinci Büyük Millet Meclisinin nasıl teşekkül ettiğine kısaca değinilir. (Genel bilgi: Misakımillî 28 Ocak 1920; TBMM 23 Nisan 1920.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.2.7 Büyük Millet Meclisine karşı ayaklanmalar ile ayaklanmaların bastırılması için alınan tedbirleri analiz eder.
Sınırlar: Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılma gerekçeleri ve uygulanma süreci; ayaklanmalara karşı tedbirler. - İTA.8.2.8 Mustafa Kemal’in ve Türk milletinin Sevr Antlaşması’na karşı tepkilerini değerlendirir.
Sınırlar: Sevr Antlaşması ve tepkiler. (Genel bilgi: 10 Ağustos 1920.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.]
Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm!
- İTA.8.3.1 Millî Mücadele Dönemi’nde Doğu Cephesi ve Güney Cephesi’nde meydana gelen gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: [Ünite: 14 ders saati] Doğu Cephesi’ndeki başarılar ve siyasi önemi; Güney Cephesi’nde Türk milletinin örgütlenmesi, millî ve yerel kahramanlar. - İTA.8.3.2 Millî Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde meydana gelen gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: Kuvâ-yı Millîye faaliyetleri ve düzenli ordunun kurulması; I. İnönü ve II. İnönü Muharebeleri, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri; Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabulü, Londra Konferansı, Afganistan ile Dostluk Antlaşması, İstiklal Marşı’nın kabulü, Moskova Antlaşması. (Genel bilgi: İstiklal Marşı 12 Mart 1921.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.3.3 Millî Mücadele’nin zor bir döneminde Maarif Kongresi yapan Atatürk’ün, millî ve çağdaş eğitime verdiği önemi kavrar.
Sınırlar: Maarif Kongresi ve millî eğitim anlayışı. - İTA.8.3.4 Türk milletinin millî birlik, beraberlik ve dayanışmasının bir örneği olarak Tekalif-i Millîye Emirleri doğrultusunda yapılan uygulamaları analiz eder.
Sınırlar: Millî birlik, beraberlik ve dayanışma için sorumluluk almanın önemi. - İTA.8.3.5 Sakarya Meydan Savaşı’nın kazanılmasında ve Büyük Taarruz’un başarılı olmasında Mustafa Kemal’in rolüne ilişkin çıkarımlarda bulunur.
Sınırlar: Kars Antlaşması, Ankara Antlaşması ve Mudanya Ateşkes Antlaşması üzerinde durulur. (Genel bilgi: Sakarya 23 Ağustos–13 Eylül 1921; Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922; Mudanya 11 Ekim 1922.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.3.6 Lozan Antlaşması’nın sağladığı kazanımları analiz eder.
Sınırlar: Lozan Barış Antlaşması’nın kazanımları. (Genel bilgi: 24 Temmuz 1923.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.3.7 Millî Mücadele Dönemi’nin siyasi, sosyal ve kültürel olaylarının sanat ve edebiyat ürünlerine yansımalarına kanıtlar gösterir.
Sınırlar: Sanat ve edebiyat ürünlerine yansımalar.
Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye
- İTA.8.4.1 Çağdaşlaşan Türkiye’nin temeli olan Atatürk ilkelerini açıklar.
Sınırlar: [Ünite: 12 ders saati] Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık kavramsal düzeyde. - İTA.8.4.2 Siyasi alanda meydana gelen gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: Saltanatın kaldırılması, Ankara’nın başkent oluşu, Cumhuriyet’in ilanı, Halifeliğin kaldırılması, Şeriye ve Evkâf Vekâleti ile Erkân-ı Harbiye Vekâleti’nin kaldırılması (neden-sonuç); 1924 Anayasası. (Genel bilgi: saltanat 1 Kasım 1922; Ankara başkent 13 Ekim 1923; Cumhuriyet 29 Ekim 1923; halifelik 3 Mart 1924.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.4.3 Hukuk alanında meydana gelen gelişmelerin toplumsal hayata yansımalarını kavrar.
Sınırlar: Hukuki düzenlemelerin gerekçeleri (kısaca); Türk Medeni Kanunu’nun aile yapısı ve kadının toplumsal statüsüne etkisi. - İTA.8.4.4 Eğitim ve kültür alanında yapılan inkılapları ve gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Harf İnkılabı, Millet Mektepleri, Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu; 1933 Üniversite Reformu; Atatürk’ün güzel sanatlara ve spora verdiği önem. - İTA.8.4.5 Toplumsal alanda yapılan inkılapları ve meydana gelen gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: Şapka ve kıyafet düzenlemeleri; tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması; takvim, saat ve ölçülerde değişim; Soyadı Kanunu; Türk kadınına eğitim, sosyal, kültürel ve siyasi alanlarda tanınan haklar ve diğer ülkelerle karşılaştırma. - İTA.8.4.6 Ekonomi alanında meydana gelen gelişmeleri kavrar.
Sınırlar: İzmir İktisat Kongresi kararları (millî iktisat, tasarruf bilinci); tarım, sanayi, ticaret ve denizcilik çalışmaları; 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın Türkiye’ye etkileri. - İTA.8.4.7 Atatürk Dönemi’nde sağlık alanında yapılan çalışmaları devletin temel görevleri ile ilişkilendirir.
Sınırlar: Sağlık alanındaki çalışmalar ve devletin temel görevleri. - İTA.8.4.8 Cumhuriyet’in sağladığı kazanımları ve Atatürk’ün Türk milleti için gösterdiği hedefleri analiz eder.
Sınırlar: Büyük Nutuk ve Onuncu Yıl Nutku; Gençliğe Hitabe ve gençliğin görevleri; Atatürk’ün çok yönlülüğü, akılcılığı, bilimselliği ve çağdaşlığı. - İTA.8.4.9 Atatürk ilke ve inkılaplarını oluşturan temel esasları kavrar.
Sınırlar: Temel esaslar: millî tarih bilinci, bağımsızlık ve özgürlük, egemenliğin millete ait olması, millî kültürün geliştirilmesi, Türk milletini çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkarma ideali, millî birlik ve beraberlik, ülke bütünlüğü.
Demokratikleşme Çabaları
- İTA.8.5.1 Atatürk Dönemi’ndeki demokratikleşme yolunda atılan adımları açıklar.
Sınırlar: [Ünite: 6 ders saati] Cumhuriyet Halk Fırkası, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası; Büyük Nutuk’tan kanıtlar. - İTA.8.5.2 Mustafa Kemal’e suikast girişimini analiz eder.
Sınırlar: Suikast girişimi. (Genel bilgi: İzmir suikast girişimi, 1926.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.5.3 Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye Cumhuriyetine yönelik tehditleri analiz eder.
Sınırlar: İlk yıllardaki tehditler (program somut ad saymaz; ders kitaplarında Şeyh Sait İsyanı ve Menemen Olayı işlenir – genel bilgi). [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.]
Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası
- İTA.8.6.1 Atatürk Dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerini ve amaçlarını açıklar.
Sınırlar: [Ünite: 6 ders saati] Tam bağımsızlık, gerçekçilik, akılcılık, mütekabiliyet, barış, millî menfaatleri esas alma, Türk ve dünya kamuoyunu dikkate alma; Atatürk’ün ileri görüşlülüğü. - İTA.8.6.2 Atatürk Dönemi Türk dış politikasında yaşanan gelişmeleri analiz eder.
Sınırlar: Lozan’ın dış politika ilkeleriyle ilişkisi; yabancı okullar, Dış Borçlar Sorunu, Musul Sorunu, Nüfus Mübadelesi, Montrö Boğazlar Sözleşmesi; Milletler Cemiyeti’ne giriş politikası; Balkan Antantı ve Sadabat Paktı. (Genel bilgi: Milletler Cemiyeti 1932, Balkan Antantı 1934, Montrö 1936, Sadabat 1937.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.6.3 Atatürk’ün Hatay’ı ülkemize katmak konusunda yaptıklarına ve bu uğurda gösterdiği özveriye kanıtlar gösterir.
Sınırlar: Dış politika ilkeleriyle Hatay’ın anavatana katılmasının ilişkilendirilmesi. (Genel bilgi: Hatay 1939’da katıldı.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.]
Atatürk’ün Ölümü ve Sonrası
- İTA.8.7.1 Atatürk’ün ölümüne ilişkin yansıma ve değerlendirmelerden hareketle onun fikir ve eserlerinin evrensel değerine ilişkin çıkarımlarda bulunur.
Sınırlar: [Ünite: 8 ders saati] Yerli ve yabancı basında çıkan haber ve yorumlar; İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanı seçilmesi. (Genel bilgi: 10 Kasım 1938.) [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.7.2 Atatürk’ün Türk Milleti’ne bıraktığı eserlerinden örnekler verir.
Sınırlar: “En büyük eserim Türkiye Cumhuriyeti’dir.” sözü ve yazılı eserleri (ör. Nutuk, Geometri – genel bilgi). [Not: 'genel bilgi' olarak işaretli ayrıntılar program metninde yazmaz.] - İTA.8.7.3 Atatürk’ün İkinci Dünya Savaşı öncesi tespitleri ve girişimleri Türkiye’nin savaşta izlediği denge siyaseti ile ilişkilendirilir.
Sınırlar: İTA.8.6.1 ile ilişkilendirilir; denge siyaseti. - İTA.8.7.4 İkinci Dünya Savaşı’ndaki gelişmelerin ve bu savaşın sonuçlarının Türkiye’ye etkilerini analiz eder.
Sınırlar: Siyasi, sosyal ve ekonomik etkiler. - İTA.8.7.5 Türkiye’de çok partili siyasi hayata geçişi hızlandıran gelişmeleri, demokrasinin gerekleri açısından analiz eder.
Sınırlar: Konu, 1946’da yapılan ilk çok partili genel seçime değinilerek bitirilir (sınır).
Örnek sorular
1. Osmanlı Devleti’nde bütün Müslümanları halifenin çevresinde birleştirerek devleti kurtarmayı amaçlayan fikir akımı hangisidir?
- İslamcılık
- Batıcılık
- Türkçülük
- Osmanlıcılık
2. Ölçüler Kanunu ile metre, kilogram ve litre gibi birimlerin kabul edilmesi hangi sorunu çözmeye yöneliktir?
- Okullarda öğretmen sayısının az olması
- Ordunun silah ihtiyacının karşılanamaması
- Farklı ölçülerin kullanılmasından doğan karışıklık
- Kadınların siyasi haklarının bulunmaması
3. İzmir suikast girişimi ortaya çıkarıldıktan sonra suçluların yargılanması hangi amaçla yapılmıştır?
- Cumhuriyet’i ve devletin güvenliğini korumak
- Yeni bir parti kurmak
- Saltanatı geri getirmek
- Yabancı devletlerle ittifak kurup onlardan yardım almak
Cevaplar ve çocuğunuzun seviyesine göre seçilen sorular platformda.
Çocuğunuz bu kazanımlarda nerede?
Kafadarım, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük kazanımlarında çocuğunuzun seviyesini uyarlamalı sorularla ölçer, kazanım kazanım rapor ve haftalık plan verir.
8. sınıf diğer dersler
- 8. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
- 8. sınıf Fen Bilimleri
- 8. sınıf İngilizce
- 8. sınıf Matematik
- 8. sınıf Türkçe
Kaynak: MEB öğretim programı, MEB öğretim programı. Kazanım kodları programdaki gibidir. Platformda bu derste 780 doğrulanmış soru bulunur.