Müfredat › 8. sınıf › Türkçe
8. sınıf Türkçe konuları ve kazanımları
Program: Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1-8. Sınıflar), 2019 – 8. sınıf kazanımları. Toplam 7 ünite / tema ve 76 kazanım. Haftalık ders saati: 5.
Dinleme/İzleme (T.8.1)
- T.8.1.1 Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen olayların gelişimi ve sonucu hakkında tahminde bulunur.
- T.8.1.2 Dinlediklerinde/izlediklerinde geçen bilmediği kelimelerin anlamını tahmin eder.
Sınırlar: Öğrencilerin kelime anlamlarına yönelik tahminleri ile sözlük anlamlarını karşılaştırmaları sağlanır. - T.8.1.3 Dinlediklerini/izlediklerini özetler.
- T.8.1.4 Dinledikleri/izlediklerine yönelik sorulara cevap verir.
- T.8.1.5 Dinlediklerinin/izlediklerinin konusunu tespit eder.
- T.8.1.6 Dinlediklerinin/izlediklerinin ana fikrini/ana duygusunu tespit eder.
- T.8.1.7 Dinlediklerine/izlediklerine yönelik farklı başlıklar önerir.
- T.8.1.8 Dinlediği/izlediği hikâye edici metinleri canlandırır.
- T.8.1.9 Dinlediklerinde/izlediklerinde tutarlılığı sorgular.
- T.8.1.10 Dinledikleriyle/izledikleriyle ilgili görüşlerini bildirir.
- T.8.1.11 Dinledikleri/izledikleri medya metinlerini değerlendirir.
Sınırlar: Medya metinlerinin amacını ve kaynağını sorgulamaları sağlanır. - T.8.1.12 Dinlediklerinde/izlediklerinde başvurulan düşünceyi geliştirme yollarını tespit eder.
Sınırlar: Düşünceyi geliştirme yollarından örneklendirme, tanık gösterme ve sayısal verilerden yararlanma belirlenir. - T.8.1.13 Konuşmacının sözlü olmayan mesajlarını kavrar.
- T.8.1.14 Dinleme stratejilerini uygular.
Sınırlar: Seçici, yaratıcı, eleştirel, empati kurarak, not alarak dinleme gibi yöntem ve teknikleri uygulamaları sağlanır.
Konuşma (T.8.2)
- T.8.2.1 Hazırlıklı konuşma yapar.
Sınırlar: a) Öğrencilerin düşüncelerini mantıksal bir bütünlük içinde sunmaları, görsel, işitsel vb. destekleyici materyaller kullanmaları, sunu hazırlamaları sağlanır. b)Öğrenciler araştırma sonuçlarını sempozyum, panel, forum vb. ortamlarda sunmaya teşvik edilir. - T.8.2.2 Hazırlıksız konuşma yapar.
- T.8.2.3 Konuşma stratejilerini uygular.
Sınırlar: Yaratıcı, güdümlü, empati kurma, tartışma, ikna etme ve eleştirel konuşma gibi yöntem ve tekniklerinin kullanılması sağlanır. - T.8.2.4 Konuşmalarında beden dilini etkili bir şekilde kullanır.
- T.8.2.5 Kelimeleri anlamlarına uygun kullanır.
- T.8.2.6 Konuşmalarında yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanır.
- T.8.2.7 Konuşmalarında uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanır.
Okuma – Akıcı Okuma (T.8.3.1–4)
- T.8.3.1 Noktalama işaretlerine dikkat ederek sesli ve sessiz okur.
- T.8.3.2 Metni türün özelliklerine uygun biçimde okur.
Sınırlar: Öğrencilerin seviyelerine uygun, edebî değeri olan şiirleri ve kısa yazıları türünün özelliğine göre okumaları ve ezberlemeleri sağlanır. - T.8.3.3 Farklı yazı karakterleri ile yazılmış yazıları okur.
- T.8.3.4 Okuma stratejilerini kullanır.
Sınırlar: Göz atarak, özetleyerek, not alarak, tartışarak ve eleştirerek okuma gibi yöntem ve teknikleri kullanmaları sağlanır.
Okuma – Söz Varlığı ve Dil Bilgisi (T.8.3.5–11)
- T.8.3.5 Bağlamdan yararlanarak bilmediği kelime ve kelime gruplarının anlamını tahmin eder.
Sınırlar: a) Öğrencilerin tahmin ettikleri kelime ve kelime gruplarını öğrenmek için sözlük, atasözleri ve deyimler sözlüğü vb. araçları kullanmaları sağlanır. b) Öğrencinin öğrendiği kelime ve kelime gruplarından sözlük oluşturması teşvik edilir. - T.8.3.6 Deyim, atasözü ve özdeyişlerin metne katkısını belirler.
- T.8.3.7 Metindeki söz sanatlarını tespit eder.
Sınırlar: Benzetme (teşbih), kişileştirme (teşhis), konuşturma (intak) ve karşıtlık (tezat), abartma (mübalağa) söz sanatlarının belirlenmesi sağlanır. - T.8.3.8 Metindeki anlatım bozukluklarını belirler.
Sınırlar: Dil bilgisi yönünden anlatım bozuklukları üzerinde durulur. | Kapsam: dil bilgisine dayalı anlatım bozuklukları (özne-yüklem uyumsuzluğu, eksik/yanlış öge, ek yanlışlıkları, çatı uyuşmazlığı, tamlama yanlışları vb.). - T.8.3.9 Fiilimsilerin cümledeki işlevlerini kavrar.
Sınırlar: Fiilimsilerin türleri fark ettirilir. Ekler ezberletilmez. | Kapsam (LGS uygulaması): isim-fiil (-ma, -ış, -mak), sıfat-fiil (-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş), zarf-fiil (-ıp, -arak, -madan, -ınca, -dıkça, -ken, -alı, -esiye, -r…-mez, -casına vb.) – türler fark ettirilir, ek listesi ezberletilmez. - T.8.3.10 Geçiş ve bağlantı ifadelerinin metnin anlamına olan katkısını değerlendirir.
Sınırlar: Oysaki, başka bir deyişle, özellikle, kısaca, böylece, ilk olarak ve son olarak ifadeleri üzerinde durulur. - T.8.3.11 Metindeki anlatım biçimlerini belirler.
Sınırlar: Kapsam (LGS uygulaması): açıklayıcı, öyküleyici, betimleyici, tartışmacı anlatım.
Okuma – Anlama (T.8.3.12–35)
- T.8.3.12 Görsel ve başlıktan hareketle okuyacağı metnin konusunu tahmin eder.
- T.8.3.13 Okuduklarını özetler.
- T.8.3.14 Metinle ilgili soruları cevaplar.
Sınırlar: Metin içi ve metin dışı anlam ilişkisi kurulur. - T.8.3.15 Metinle ilgili sorular sorar.
- T.8.3.16 Metnin konusunu belirler.
- T.8.3.17 Metnin ana fikrini/ana duygusunu belirler.
- T.8.3.18 Metindeki yardımcı fikirleri belirler.
- T.8.3.19 Metnin içeriğine uygun başlık/başlıklar belirler.
- T.8.3.20 Okuduğu metinlerdeki hikâye unsurlarını belirler.
Sınırlar: Olay örgüsü, mekân, zaman, şahıs ve varlık kadrosu, anlatıcı üzerinde durulur. - T.8.3.21 Metnin içeriğini yorumlar.
Sınırlar: a) Yazarın olaylara bakış açısının tespit edilmesi sağlanır. b) Metindeki öznel ve nesnel yaklaşımların tespit edilmesi sağlanır. c) Metindeki örnek ve ayrıntılara atıf yapılması sağlanır. - T.8.3.22 Metinde ele alınan sorunlara farklı çözümler üretir.
- T.8.3.23 Metinler arasında karşılaştırma yapar.
Sınırlar: Aynı metnin çeviri, farklı baskı vb. özellikleri itibarıyla karşılaştırılması sağlanır. - T.8.3.24 Metindeki gerçek ve kurgusal unsurları ayırt eder.
- T.8.3.25 Okudukları ile ilgili çıkarımlarda bulunur.
Sınırlar: Neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, benzetme, örneklendirme, abartma, nesnel, öznel ve duygu belirten ifadeler üzerinde durulur. - T.8.3.26 Metin türlerini ayırt eder.
Sınırlar: a) Fıkra (köşe yazısı), makale, deneme, roman, destan türleri üzerinde durulur. b) Metin türlerine ilişkin ayrıntılı bilgi verilmemelidir. - T.8.3.27 Görsellerle ilgili soruları cevaplar.
Sınırlar: a) Çizgi roman ve karikatürleri yorumlayarak görüşlerini bildirmeleri sağlanır. b) Haberi/bilgiyi görsel yorumcuların nasıl ilettikleri üzerinde durulur. - T.8.3.28 Metinde önemli noktaların vurgulanış biçimlerini kavrar.
Sınırlar: Altını çizmenin, koyu veya italik yazmanın, renklendirmenin, farklı punto veya font kullanmanın işlevi vurgulanır. - T.8.3.29 Medya metinlerini analiz eder.
Sınırlar: Medya metinlerinin amaçlarının (kültür aktarma, olay yorumlama, bilgilendirme, eğlendirme, ikna etme) belirlenmesi sağlanır. - T.8.3.30 Bilgi kaynaklarını etkili bir şekilde kullanır.
- T.8.3.31 Bilgi kaynaklarının güvenilirliğini sorgular.
Sınırlar: a) Blog ve şahsi internet sayfalarındaki bilgilerin güvenilirliği konusunda çalışmalar yapılır. b) Bilimsel çalışmalarda ağırlıklı olarak “edu” ve “gov” uzantılı sitelerin kullanıldığı vurgulanır. - T.8.3.32 Grafik, tablo ve çizelgeyle sunulan bilgileri yorumlar.
- T.8.3.33 Edebî eserin yazılı metni ile medya sunumunu karşılaştırır.
Sınırlar: Kahramanlar, mekân, zaman ve olay yönünden karşılaştırılması sağlanır. - T.8.3.34 Okuduklarında kullanılan düşünceyi geliştirme yollarını belirler.
- T.8.3.35 Metindeki iş ve işlem basamaklarını kavrar.
Sınırlar: Kullanım kılavuzları inceletilir.
Yazma (T.8.4.1–17)
- T.8.4.1 Şiir yazar.
- T.8.4.2 Bilgilendirici metin yazar.
Sınırlar: a) Öğrencilerin belirledikleri bir konu ve ana fikir etrafında giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşan bir metin taslağı oluşturmaları, gelişme bölümünde düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak görüşlerini ifade etmeleri, görüşlerini destekleyecek kanıtlar sunmaları, sonuç bölümünde ise görüşlerini sonuca bağlamaları sağlanır. b) Öğrenciler günlük hayattan örnekler vermeye teşvik edilir. - T.8.4.3 Hikâye edici metin yazar.
Sınırlar: a) Öğrencilerin anlatımın türü ve konusuna göre gerçekçi veya hayalî ögeleri tasarlamaları, uyumlu bir zaman ve mekân kurgusu yapmaları, serim, düğüm ve çözüm bölümlerine yer vermeleri sağlanır. b) Öğrenciler yazım kılavuzundan yaralanmaya, günlük hayattan örnekler vermeye yönlendirilir. - T.8.4.4 Yazma stratejilerini uygular.
Sınırlar: Not alma, özet çıkarma, eleştirel, yaratıcı, serbest, kelime ve kavram havuzundan seçerek yazma, bir metinden ve duyulardan hareketle yazma gibi yöntem ve tekniklerin kullanılması sağlanır. - T.8.4.5 Anlatımı desteklemek için grafik ve tablo kullanır.
- T.8.4.6 Bir işi işlem basamaklarına göre yazar.
- T.8.4.7 Yazılarını zenginleştirmek için atasözleri, deyimler ve özdeyişler kullanır.
- T.8.4.8 Yazılarında mizahi ögeler kullanır.
- T.8.4.9 Yazılarında anlatım biçimlerini kullanır.
- T.8.4.10 Yazdıklarında yabancı dillerden alınmış, dilimize henüz yerleşmemiş kelimelerin Türkçelerini kullanır.
- T.8.4.11 Formları yönergelerine uygun doldurur.
- T.8.4.12 Kısa metinler yazar.
Sınırlar: Haber metni, günlük ve anı yazmaya teşvik edilir. - T.8.4.13 Yazdıklarının içeriğine uygun başlık belirler.
- T.8.4.14 Araştırmalarının sonuçlarını yazılı olarak sunar.
Sınırlar: a) Öğrencilerin taslak hazırlamaları, taslaklarında giriş, gelişme, sonuç bölümlerine yer vermeleri sağlanır. b) Kaynak gösterme hakkında bilgi verilir. - T.8.4.15 Yazılarında uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini kullanır.
Sınırlar: Oysaki, başka bir deyişle, özellikle, ilk olarak ve son olarak ifadelerinin kullanılması sağlanır. - T.8.4.16 Yazdıklarını düzenler.
Sınırlar: a) Dil bilgisine dayalı anlatım bozuklukları bakımından yazdıklarını gözden geçirmesi ve düzeltmesi sağlanır. b) Metinde yer alan yazım ve noktalama kuralları ile sınırlı tutulur. - T.8.4.17 Yazdıklarını paylaşır.
Sınırlar: Öğrenciler yazdıklarını sınıf ve okul panosu ile sosyal medya ortamlarında paylaşmaya, şiir ve kompozisyon yarışmalarına katılmaya teşvik edilir.
Yazma – Dil Bilgisi (T.8.4.18–20)
- T.8.4.18 Cümlenin ögelerini ayırt eder.
Sınırlar: Kapsam (LGS uygulaması): yüklem, özne (gizli özne dâhil), nesne (belirtili/belirtisiz), dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı), zarf tümleci; ara söz/cümle dışı unsur. - T.8.4.19 Cümle türlerini tanır.
Sınırlar: Kavramsal tanımlamalara girilmez. | Kapsam (LGS uygulaması): yüklemin türüne (isim/fiil), yerine (kurallı/devrik), anlamına (olumlu/olumsuz, soru), yapısına (basit, birleşik, sıralı, bağlı) göre cümleler. - T.8.4.20 Fiillerin çatı özelliklerinin anlama olan katkısını kavrar.
Sınırlar: Kavram tanımlarına girilmeden anlamsal farklılıklara değinilir. | Kapsam (LGS uygulaması): öznesine göre (etken/edilgen), nesnesine göre (geçişli/geçişsiz; ettirgen-oldurgan) çatı ile dönüşlülük/işteşlik anlam farkları.
Örnek sorular
1. Bir deneme yarışmasının şartnamesinde “Yazılar bilgisayarda 12 punto ile yazılmalı, en az 2, en fazla 4 sayfa olmalı ve sonunda kaynakça bulunmalıdır.” denmektedir. Aşağıdaki denemelerden hangisi şartlara uygundur?
- El yazısıyla yazılmış, üç sayfalık, kaynakçası olan deneme
- Bilgisayarda 12 puntoyla yazılmış, üç sayfalık, kaynakçası olan deneme
- Bilgisayarda 12 puntoyla yazılmış, beş sayfalık, kaynakçası olan deneme
- Bilgisayarda 12 puntoyla yazılmış, üç sayfalık, kaynakçası olmayan deneme
2. Bir öğrenci, okulundaki su tüketiminin azaldığını anlattığı yazısına aylara göre su tüketimini gösteren bir grafik eklemiştir. Bu grafiğin yazıya katkısı aşağıdakilerden hangisidir?
- Yazının sayfada daha uzun, daha dolu ve daha renkli görünmesini sağlaması
- Yazıdaki bütün açıklamaları gereksiz hâle getirmesi
- Okuru güldürüp yazıyı daha eğlenceli kılması
- Yazıdaki düşünceyi somut ve kolay anlaşılır verilerle desteklemesi
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yabancı kelime yerine Türkçe karşılığı kullanılmıştır?
- Kitabın linkini hemen sınıf grubumuzla paylaştım.
- Bu akşam fast food yemek istemiyorum.
- Kitabın bağlantısını sınıf grubumuzla paylaştım.
- Duyuru, okulun web sitesinde yayımlandı.
Cevaplar ve çocuğunuzun seviyesine göre seçilen sorular platformda.
Çocuğunuz bu kazanımlarda nerede?
Kafadarım, 8. sınıf Türkçe kazanımlarında çocuğunuzun seviyesini uyarlamalı sorularla ölçer, kazanım kazanım rapor ve haftalık plan verir.
8. sınıf diğer dersler
- 8. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
- 8. sınıf Fen Bilimleri
- 8. sınıf İngilizce
- 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
- 8. sınıf Matematik
Kaynak: MEB öğretim programı, MEB öğretim programı, MEB öğretim programı. Kazanım kodları programdaki gibidir. Platformda bu derste 1380 doğrulanmış soru bulunur.